De uitdaging van permacultuur - Blog en artikelen over permacultuur toepassingen - Permacultuur

Ga naar de inhoud

De uitdaging van permacultuur

Permacultuur
Gepubliceerd door in Tuinieren ·
Ik ben zelf sinds half 2013 actief met het neerzetten van mijn productietuin op basis van de permacultuur principes.
Daarbij ben ik de nodige uitdagingen tegengekomen.
Het is niet knop om en alles gaat anders.
  
De eerste vraag die je jezelf moet stellen is hoe ver ga je en zijn er zaken waar je niet mee bezig gaat?
Zo was het mij duidelijk dat ik zonder gif en zonder kunstmest wilde gaan werken.
Maar ook dat ik geen hoge bomen in mijn tuin wilde hebben.
En met die laatste keuze heb ik in feite al één laag in mijn tuin onmogelijk gemaakt...
Permacultuur is immers verbouwen in lagen. Lagen die boven elkaar liggen. Hoge bomen zijn daarbij de bovenste laag. Een belangrijke laag, want die laag kan zon tegengaan, maar ook wind tegenhouden... en uiteraard kan die laag  ook productie leveren. Denk aan bijvoorbeeld een walnootboom. Tevens houdt die de muggen weg.
Die laag dus wegnemen is een flink deel van de permacultuur basismogelijkheden wegnemen.
Ik heb het mezelf niet makkelijk gemaakt.
Daarbij is mijn tuin gelegen oude lemige broekgrond. (Het huis is op een zandrug gebouwd, de tuin ligt lager)
Als het droog is geworden, dan is de leem hard als beton. Als het nat is, dan is het net drijfzand.
Toen Vincent van Gogh eind negentiende eeuw zijn aardappeleters schilderde, was het diepe armoede in deze regio.
Wat nu onze tuin is, was indertijd arme grond waarop ze kippen, schapen en  varkens hielden en waarop men met enige moeite graan, maar vooral gras liet groeien.
Toen ik het huis in 2011 kocht, was de resterende tuin (de landerijen waren in de loop van de tijd al verkocht) een paardenweide.
Wat we hebben gedaan, is de toplaag er af schrapen. Daarna hebben we rijke aarde, die enkele kilometers verderop uit een natuurgebied werden weggehaald om de bodem daar te verarmen, overgenomen.
Daarbij hebben we de tuin enkele centimeters hoger gelegd als dat ze eerst was.
Het mooie is dat we nu een extra laagje zwarte aarde hebben. Het minder briljante aan deze stap was het feit dat in die rijke aarde ook de meeste exotische onkruidzaden zat die je je maar kan indenken. Achteraf gezien hadden we beter de helft van de aarde over de graszoden van de weide kunnen gooien. Dat had veel werk en kosten gescheeld.
Mijn keuze om geen hoge bomen in de tuin te zetten heeft in feite een potentiële laag uit de verschillende permacultuur lagen weggenomen. Dat  is voor de toepassing van permacultuur geen slimme zet.
Het wordt dan namelijk ineens nog weer moeilijker.
Waar ik ondertussen ook al achter ben gekomen, is dat je belangrijkste keuze is welke vaste bodemkruipers je in je tuin toestaat.
De keuze is zo belangrijk omdat onkruid anders snel de overhand krijgt en  je bent dan veel te veel tijd kwijt aan het actief weghalen van al dat onkruid. Wil je immers productie, dan moeten de planten die de productie moeten leveren wel de ruimte hebben.
Zelfs bomen kunnen last hebben van al te opdringerig onkruid.
Ook mijn bessen en vruchtenstruiken hebben het moeilijk als ik niet actief onkruid weghaal rondom de plek waar ze in de grond staan.
Het weghalen van het onkruid is ook zoiets.
Je  kan natuurlijk spuiten... Maar als je dat doet, dan wel met natuurlijke middelen. Beter is echter het handmatig te verwijderen voor de zaden rijp zijn.
Haal je het weg, of laat je het liggen?
Ik doe het beide.
Ik haal het weg, daar waar de planten of (laagstam) bomen echt ruimte  moeten hebben. Ik gooi op de kale plekken dan liefst wat compost of houtsnippers neer.
Op de grotere vlakken, waar mijn grondkruipers nog niet tot wasdom gekomen zijn, laat ik het vaak liggen. Helaas houdt dat wel in dat een deel toch weer wortel schiet. Het voordeel van laten liggen is echter wel dat de bodem bedekt blijft. Dat is bij goed weer gunstig omdat de tuin dan minder snel zal verdrogen.
Waar ik tegenaan liep, is dat je al snel de neiging hebt om er toch weer een moestuin van te maken. Oude gewoontes...
Ik werk nog altijd veel te veel met eenjarig spul. Deels omdat ik niet in één jaar alles wilde volzetten meerjarige planten en bomen, maar ook omdat veel productieplanten nu eenmaal eenjarig zijn. Ik wil aardappels, kolen, wortels, prei, bieten, etc. uit de tuin hebben. Mijn tuin is groot, maar te klein om een bepaalde hoeveelheid aardappels te kunnen oogsten, zonder dat die aardappels dan een aanzienlijk beslag op de  ruimte in de tuin innemen. Kortom ik ontkom er niet aan om een veld aardappels te planten.
We hebben tussen de bessenstruiken nu aardbeien staan. Dat werkt goed samen. Tussen de aardbeien heb ik houtsnippers gelegd. Dat houdt wat onkruid tegen, maar de aardbeien zijn niet in staat om grassen te onderdrukken. Je ontkomt er niet aan om actief op jacht naar onkruid te gaan tussen de aardbeienplantjes.
Waar ik ook tegenaan liep, is dat je niet zonder de nodige hulpmiddelen kan als je ook nog wat oogst wilt binnenhalen. Het is een utopie te denken dat je met alleen de combinatie van planten het opeten van je kolen door rupsen kan tegengaan. Je moet dus nog altijd met netten werken, wil je de witjes (vlinders) niet je kolen laten opeten. Wat ik dan wel doe, is enkele planten extra zetten, zodat de insecten daarmee hun gang kunnen gaan.
Wat ik ook nog niet goed in beeld heb, is de ideale combinatie van eetbare en niet eetbare planten. Ik ben nog heel erg gericht op eetbaar en vergeet dat de combinatie van eetbaar en niet eetbaar soms een hogere oogst en minder overlast van eventuele insecten mogelijk kan maken.
  
Niet veel mensen zien in dat mijn kippen deel uitmaken van de permacultuur opzet.
Ze zorgen er namelijk voor dat tuinafval dat ik in het hok gooi al klein gemaakt wordt en in feite al half in compost omgezet wordt door de  kippen. Tevens schep ik iedere dag de poep uit zowel het nachthof als hun aanzienlijke ren. Ze hebben zo'n 100 vierkante meter ren tot hun beschikking.
Die poep gaat de compostbak in en verrijkt daarmee de compost die ik via 6 bakken aan het maken ben.
De eieren zijn ondertussen ook een product uit de tuin.
- Niet iedere slecht onderhouden tuin is een permacultuur tuin las ik op de site van een vriend. -
Dat klopt.
Maar andersom is niet iedere tuin die makkelijk te onderhouden is en zichzelf grotendeels in stand houdt een permacultuur tuin.
Bij permacultuur moet de nadruk in mijn ogen wel liggen op productie en duurzaamheid. 100 planten en struiken en slechts één ervan is eetbaar maakt geen permacultuurtuin.
Het zou zo moeten zijn dat de tuin of de akker alles levert, dus ook de jaarlijks benodigde waterhoeveelheid. Dat houdt in dat je ook moet kijken naar het vasthouden van regenwater zodat je het kan gebruiken in droge tijden. Ik heb daarom ook een kikkerpoel in de tuin. Bij overvloedige regen zal deze kikkerpoel helemaal vol raken. Theoretisch zou ik dan later daar water uit kunnen halen voor gebruik in de tuin.

Ik doe dat niet... Het zou wel kunnen. Dat deel van de tuin zal echter nooit water van mij krijgen. Het moet het redden met wat er beschikbaar is.
Bij permacultuur gaat het mijns inziens vooral om de principes en niet alles daarvan is zichtbaar.
Zo is geen chemisch gif gebruiken niet zichtbaar, maar wel een kernpunt.
Bij permacultuur wil je zo min mogelijk zonlicht op de kale aarde laten  vallen... Maar toch is schoffelen of onkruid verwijderen soms wel noodzaak. Je kan daarna de kale plek wel bedekken met compost. Het is dan niet altijd zichtbaar dat het geen directe kale aarde, maar net toegevoegde compost betreft.
Ik vraag me serieus af of er wel echt een permacultuur tuin kan bestaan. Ik ben namelijk benieuwd of er wel twee mensen op aarde zijn die in permacultuur precies hetzelfde zien.
Wel ben ik er van overtuigd dat je veel kan met de principes er van. Maar wat nu 'echt' permacultuur is, dat weten we waarschijnlijk over 100 jaar nog niet.


Terug naar de inhoud